«Если дипломатия не сработает, то через неделю для Беларуси могут открыться врата ада»

Продолжаем собирать реакции на ультиматум, который Владимир Зеленский видвинул Александру Лукашенко. Напомним, что накануне украинский лидер дал ему время, чтобы убрать российское оборудование, которое используется для корректировки ударов по украинским гражданским объектам:

«Я думаю, ему недели будет достаточно, чтобы это сделать. Если он это не сделает, это сделаем мы».

Юрый Дракахруст, политический обозреватель: «Ці ўступіць Беларусь праз тыдзень у вайну? Кароткі адказ — неабавязкова. (…). Варта нагадаць, што пра рэтрансьлятары гаварылася і раней.

Зяленскі ў лютым сёлета ў інтэрвію «Люстэрку» казаў пра іх: «Я ня буду казаць, якім спосабам, але нашы хлопцы займаліся тым, каб тры-чатыры рэтранслятары ўжо не працавалі на тэрыторыі Беларусі. У нас проста няма іншага выйсця, інакш будуць працягвацца напады на нашу зямлю. І з гэтага кірунку зараз лётае значна менш, хачу вам сказаць».

Якім спосабам рэтрансьлятары былі нэўтралізаваныя тады — не ўдакладнялася ні ў лютым, ні пазьней: ці сродкамі РЭБ, ці кінэтычнымі сродкамі. Але варта зафіксаваць, што тыя рэтрансьлятары — праблема ня новая, ня выклік, кінуты апошнім часам, на які трэба даваць адказ неадкладна.

Таму тыдзень, які даў Зяленскі Лукашэнку на вырашэньне праблемы, выглядае цалкам палітычным рашэньнем, а не рэакцыяй на новы раптоўны выклік.

Гэтае рашэньне цалкам упісваецца ў новую палітыку ціску Кіева на афіцыйны Менск у самых розных сфэрах. Але да апошняга часу гэты ціск ня ставіў двухбаковыя адносіны на мяжу наўпроставых баявых дзеяньняў. Магчыма, і цяперашні ўльтыматум і рэакцыя на яго не дасягнуць гэтай мяжы.

На карысьць такой вэрсіі гаворыць і тое, што сёньня ж Зяленскі заклікаў Лукашэнку спыніць пастаўкі нафтапрадуктаў у Расею. На гэта таксама тыдзень? Ці больш? Ці гэта адно пажаданьне, рытарычны папрок, такі ж, як і пагроза наконт нэўтралізацыі рэтрансьлятараў? Гэтая расфакусаванасьць пасланьняў сведчыць хутчэй пра тое, што гэта палітычны ціск, а не ваенны ўльтыматум.

Важнае ўсе ж пытаньне да лютаўскага інтэрвію Зяленскага — як тады заглушылі рэтрансьлятары? А самае галоўнае — як зьбіраюцца нэўтралізаваць праз тыдзень?

Калі кінэтычна, ударам дронаў ці ракетаў, то гэта будзе вельмі падобна на casus belli.

Зразумела, лепш бы Лукашэнка (а, дакладней, Пуцін) прыбралі гэтыя рэтрансьлятары. І не праз тыдзень, а даўно. Але выглядае гэта малаімаверным. І Лукашэнку саступіць пад публічнай пагрозай — гэта страціць твар. Нават калі гэта ад яго залежыць.

Аднак варта прыгадаць два наратывы, якія апошнім часам гучаць зь Кіева: Лукашэнка — марыянетка Крамля і Расея зьбіраецца ўцягнуць Беларусь у вайну наўпрост.

Калі прыняць гэтыя наратывы, то як перакладаецца ўльтыматум Зяленскага на больш рэалістычную мову? Пуцін, забяры свае рэтрансьлятары зь Беларусі, інакш мы ўдарым па ім і ня нашая будзе віна, калі ў выніку Беларусь будзе ўцягнутая ў вайну.

Але тады пытаньне — а навошта тады Пуціну хоць пальцам варушыць? Паводле Зяленскага Расея хоча ўцягнуць Беларусь у вайну. Дык пры рэалізацыі ўльтыматума Зяленскага Пуціну застанецца ніякія рэтрансьлятары не ўбіраць, а піць каву і проста тыдзень чакаць. Калі папярэджаньне Зяленскага праз тыдзень будзе рэалізаванае кінэтычна, мэта ўцягваньня Беларусі ў вайну будзе дасягнутая пасьпяхова.

Ёсьць, праўда, імавернасьць, што справа зьвядзецца да абмену ўдарамі: Украіна ўдарыць па рэтрансьлятарах, Беларусь — па чым-небудзь ва Ўкраіне. Але калі загаварылі гарматы, складана прымусіць іх гаварыць шэптам. Абмежавацца абменам ударамі наўрад ці атрымаецца.

Асабліва калі Расея і сапраўды мела і мае на мэце пашырыць тэатар ваенных дзеяньняў.

Магчыма, Зяленскі сказаў пра тыдзень, каб паглядзець на рэакцыю іншых міжнародных гульцоў. А яна тут зусім невідавочная. ЗША могуць сурова разьбірацца з рознымі ўладарамі. Але ня факт, што яны ўхваляць тое самае ў выкананьні Зяленскага адносна Лукашэнкі.

І адносна Эўропы ёсьць вялікія пытаньні. Ёсьць тут юрыдычны бок — ці ёсьць разьмяшчэньне рэтрансьлятараў, якія стаяць даволі даўно, законнай падставай для ваенных дзеяньняў па іх нэўтралізацыі?

Але куды больш важны палітычны бок — яшчэ адзін тэатар ваенных дзеяньняў на мяжы яшчэ дзьвюх краінаў NATO, паток уцекачоў, удар па лягістыцы гандлю зь Кітаем і шмат чаго іншага, нават калі не ўлічваць беларускіх ахвяраў вайны.

Ну і ёсьць яшчэ адно важнае для Эўропы і ЗША пытаньне — а хто будзе кіраваць ўцягнутай у вайну Беларусьсю? Лукашэнка? Ціханоўская? А не Пуцін часам? І ня так, як ён і зараз шмат на што ўплывае ў Беларусі, а як акупаванай, скажам, Луганскай вобласьцю Ўкраіны. Наўпрост, ажыццяўляючы ў тым ліку і цывільнае кіраваньне. Украінскія ракеты і дроны разам з палком Каліноўскага здольныя гэта прадухіліць? Ня выключана, што ў эўрапейскіх сталіцах у гэтым ня будуць так ужо ўпэўненыя.

Тыдзень — вялікі тэрмін для разнастайных дыпляматычных манэўраў. Можа, у выніку рэтрансьлятары нават і прыбяруць. Можа, Зяленскі скажа, як у лютым «Люстэрку», што пытаньне вырашылася станоўча.

Трамп вось колькі войнаў ужо спыніў і прадухіліў, можа і беларуска-ўкраінскую прадухіліць. Жарт. Хаця і не зусім.

Але калі не, калі дыпляматыя не спрацуе, праз тыдзень для Беларусі можа адкрыцца брама ў пекла.

Алексей Копытько, военный аналитик: «Зафиксируем. Не существует ни одной причины для напряженности между украинским и беларуским народами, равно как между Украиной и Беларусью. От слова совсем. Беларусы — самый близкий для нас народ.

Единственный фактор, создающий проблемы — это превращение Лукашенко в путинского болванчика. Дело в политическом режиме, который установился в Минске. И в личной эволюции Лукашенко.

Существует предельно четкое разделение, которое углубляется. Нет ни одного вменяемого украинца, который бы испытывал какой-то негатив в отношении беларусов. А вот в отношении режима путинского прихвостня Лукашенко негатив растет. Хотя совсем недавно он был достаточно популярен в Украине.

Напомню (это я знаю в деталях). В марте 2022 года главный запрос военнослужащих беларуской армии и членов их семей звучал так: «как правильно сдаться в плен украинской армии, чтобы не пострадать». На тот случай, если Минск прогнется под Кремль и совершит безумный поступок.

Тогда удалось нейтрализовать эту угрозу. В том числе — благодаря адекватным действиям Польши и ряда других партнеров.

У Лукашенко предельно четкий выбор. В угоду Москве перейти от более-менее пассивного соучастия в российской агрессии к активной форме, после чего у него нет ни одного шанса спастись. Либо упредить эскалацию под любым предлогом, сохранив перспективу для себя и своего ближнего круга. А главное — избежав трагедии для беларуского народа.

Сейчас хороший момент, чтобы записывать в книжечку говорящие головы из Беларуси, которые дословно воспроизводят российскую позицию по российской же атаке на автобус с детьми. Своеобразная самоперепись российских агентов влияния. Тема очень конкретная, все очень наглядно. В какой-то мере это облегчает задачу на будущее».

Игаль Левин, военный обозреватель: «Вероятно, не нужно проговаривать очевидное, что удары по Беларуси, по ее НПЗ, обслуживающим ВС РФ, или оборудованию, установленному русскими или обслуживающему их, и т. д. — это не какой-то ну вот уж совсем фантастический сценарий.

Я бы также не отметал вероятность пограничных тех или иных событий, в ходе которых занимаются приграничные территории с целью создания буфера, давления на Минск или сковывания каких-то сил — тоже вполне реальный сценарий в определенном будущем.

Лукашенко прекрасно это все понимает, он вообще за эти десятилетия продемонстрировал высокий уровень политической интуиции и чуйки.

При этом население Беларуси всего 9 миллионов человек, где большие массы свою власть видели в гробу, все прекрасно помнят реально массовые протесты 2020–2021, задушенные и подавленные именно силой, а не рассосавшиеся сами по себе.

С таким активом много и долго не навоюешь, максимум оборона с попыткой сохранять лояльность и управляемость армии.

Беларусь, предоставив свою территорию в 2022 году для ударов и прохода российской армии крюком на Киев, даже формально, через международные законы, стала государством-соучастником агрессии.

То, что об этом не говорили потом, — это не потому что забыли, а потому что ну уж точно не до Минска было, и что они там и почем.

Но если в РФ начнутся не самые хорошие деньки (которые Кремль сам же и приближает, продолжая расшибать свою армию, экономику и общество) и ей придется уйти в себя и в свои дела, то Беларусь может оказаться во многом без протекции со стороны Москвы.

Лукашенко это тоже прекрасно понимает. Поэтому разумно с его стороны с учетом и географического положения Беларуси, и ее населения, и ее уязвимостей, и уязвимости его правящей семьи, — начать медленный диалог, и не просто диалог, но и задел на будущее: что он может дать, чем возместить 2022 год и т. д.

Я даже не удивлюсь, если закулисно, на уровне высоких представителей и дипломатов, такой диалог уже есть.

Война Беларуси не нужна, поэтому Минску хорошо бы слушаться и потихонько, вальяжно, небольшими шажками, но начать дрейф от Москвы куда подальше. Эва, Армения это поняла (и не только), пришел час и Беларуси.

Будущее всего этого постсоветского пространства будет за Москвой только в случае ее победы (не заморозки, а именно победы), а во всех остальных сценариях — нет, но зато открывается много разных других конфигураций и перетасовок».